Kvartovi Kotora i njihov karakter

U Starom gradu kuće su povezane u zbijene blokove, oko kojih prolaze ulice i otvaraju se trgovi. Iza pojedinih pročelja nalaze se unutrašnja dvorišta sa stepeništima i terasama. Plemićke porodice su svoje palate često širile dogradnjom i povezivanjem starijih kuća, pa jedna velika zgrada može da sadrži djelove iz različitih faza gradnje.

Palata Pima na Trgu od brašna ima upravo takvu istoriju. Njen najstariji dio nalazi se u unutrašnjosti bloka, dok su sjeverno krilo i pročelje prema trgu oblikovani kasnije. U dvorištu su kamena stepeništa i galerije, otvoreni prolazi kojima se stiže do prostorija na spratovima. U prizemlju su bile zasvedene prostorije za skladištenje robe.

Palata se i danas koristi za stanovanje, a u dijelu prizemlja je Galerija solidarnosti. Podatke o galeriji i drugim mjestima za posjetu donosi naš vodič kroz znamenitosti Kotora.

Stare kuće Dobrote okrenute su zalivu, a između mnogih kapetanskih palata i obale nalaze se dvorišta ograđena kamenim zidovima. Kuća, vrt i pristanište činili su pomorski posjed jedne porodice. U prizemlju i pomoćnim zgradama čuvala se roba, dok su spratovi bili namijenjeni porodičnom životu i prijemu gostiju.

Palata Tripković pokazuje koliko je takav posjed mogao da bude razuđen. Kuća je povučena od obale i podignuta na plato sa vrtom, a u ogradnom zidu je kapija sa porodičnim grbom. Prema moru su joj pripadali ponta, kameno pristanište, i mandrać, ograđeni prostor za barke. Iza kuće pružaju se vrtovi uređeni u terasama prema padini.

Dobrota je rasla i dalje od starih obalnih posjeda. Iznad priobalnog niza razvijali su se noviji djelovi sa kućama i stambenim zgradama.

Muo je uz more sačuvao niz kamenih kuća i malih pristaništa, povezanih sa ribarskom prošlošću mjesta. Starije naselje bilo je više na padini Vrmca. Od tog gornjeg dijela ostali su tragovi kuća, groblje i Crkva Svetih Kuzme i Damjana, dok su se kasnije kuće sve više gradile uz obalu.

Spuštanje prema moru pratilo je i jače okretanje ribarstvu, a riba se prodavala u obližnjem Kotoru. Današnji Muo ima i noviju gradnju na padini, izvan starog obalnog niza.

Za ribarsko nasljeđe vezan je običaj blagoslova mora, poznat kao Rusalje. Poslije službe u Crkvi Blažene Djevice Marije Pomoćnice kršćana, vjernici su se spuštali na pontu ispod nje i molili za ribare, pomorce i stradale na moru. Sveštenik je krst uranjao u more, a blagosiljani su i čamci i ribarski alat.

Škaljari imaju porodične kuće sa baštama i veće stambene sklopove sa zajedničkim otvorenim površinama. Rakite su jedan od tih stambenih djelova naselja: zgrade su grupisane u blokove, sa zelenim i parking prostorima između njih.

Škaljari su rasli uz industriju, koja je zauzimala znatan dio nižeg prostora prema zalivu. Kuće su podizane i na okolnim padinama, uglavnom na zasebnim parcelama. Starije kamene kuće duž Puta prvoboraca imale su pomoćne objekte i bašte uz samu kuću.

Rakite su izgrađene tokom velike obnove poslije zemljotresa na crnogorskom primorju, na mjestu ranijeg naselja poznatog kao Špadola. Uz stanove su uređeni i sadržaji za boravak van kuće, među njima teren za košarku i klupe između zgrada.