O Žabljaku

Žabljak se nalazi na sjeverozapadnom dijelu Jezerske površi, uz sjeveroistočnu stranu durmitorskog masiva. Površ je visoka visoravan sa naseljima, livadama i šumama, a iznad nje se uzdižu planinski vrhovi. Gradsko naselje zauzima samo dio tog mnogo šireg predjela. Kanjon Tare pripada drugačijem reljefu: rijeka teče duboko ispod visoravni.

Duge i hladne zime, sa snijegom, i kratka, svježa ljeta obilježavaju klimu Žabljaka. Nadmorska visina objašnjava zašto je ovdje svježije nego u primorskim gradovima. Vremenski uslovi na višim durmitorskim predjelima razlikuju se i od uslova u samom naselju.

Među starijim nazivima naselja pominje se Varezina voda. Kasnije se koristio naziv Hanovi, po konačištima za putnike i karavane. Naselje je služilo kao mjesto odmora na putevima kroz durmitorski kraj, prije nego što je razvilo širu trgovačku i upravnu ulogu.

Ime Žabljak naselje je dobilo 1870. godine. Taj datum označava promjenu naziva, a naselje je postojalo i ranije. Durmitorski grad treba razlikovati od Žabljaka Crnojevića, utvrđenog istorijskog grada na području Skadarskog jezera. Njihove istorije pripadaju različitim krajevima Crne Gore.

Tokom posljednjih decenija XIX vijeka u Žabljaku su se razvijali trgovina, zanati i ugostiteljstvo. Grad je postajao upravno središte durmitorskog kraja. Između dva svjetska rata planine su privlačile i prve turiste, a saobraćajne veze sa Nikšićem, preko Šavnika, i sa Pljevljima olakšavale su dolazak.

Naselje je teško stradalo u Drugom svjetskom ratu. Poslijeratna obnova i kasniji razvoj turizma promijenili su njegov izgled i privredu: uz gradske i javne zgrade podizani su hoteli i drugi smještaj.

Trg durmitorskih ratnika jedan je od orijentira gradskog centra. Uz gradske ulice nalaze se hoteli i javne ustanove, među kojima je Narodna biblioteka u Ulici Božidara Žugića. Autobuska stanica je još jedan važan gradski orijentir, posebno za posjetioce koji dolaze javnim prevozom.

Prema Pitominama gradnja je rahlija. Samostalne kuće i kuće za odmor nalaze se uz livade i djelove četinarske šume. Pitomine pripadaju rubu gradskog prostora prema durmitorskom području, pa se tu vidi drugačiji odnos kuća i otvorenog zemljišta nego u kompaktnijem centru.

U tradicionalnoj gradnji durmitorskog kraja stambeni dio kuće često je bio od drveta, podignut iznad kamenog podruma. Donji dio služio je privredi domaćinstva, za čuvanje proizvoda ili stoku. Strmi krovovi pokrivani su drvenim daskama ili šindrom, a uz kuće su se podizali i zasebni objekti za stoku i čuvanje mlijeka.

Katuni su ljetnja stočarska naselja uz planinske pašnjake. U njima se boravilo dok je stoka bila na ljetnjoj ispaši. Takva gradnja pripada širem durmitorskom području. U današnjem Žabljaku, uz porodične kuće, nalaze se i veće hotelske i javne zgrade.

Žabljak je opštinsko središte durmitorskog kraja, ali je 20. septembra 1991. bio i mjesto važne nacionalne odluke. Na otvorenoj sjednici Skupštine održanoj u gradu usvojena je Deklaracija o Crnoj Gori kao ekološkoj državi. Taj događaj povezao je Žabljak sa savremenom političkom istorijom Crne Gore i njenim zvanično izraženim opredjeljenjem za očuvanje prirode.

Narodna biblioteka djeluje u okviru Centra za kulturu Žabljak. Nalazi se u Ulici Božidara Žugića i dio je sistema COBISS, koji omogućava pretragu bibliotečke građe.

Centar za kulturu organizuje i manifestaciju Dani durmitorske zdrave hrane. Na njoj se predstavljaju proizvodi i jela ovog kraja, među njima mliječni proizvodi i skorup. Takvo okupljanje povezuje gradski kulturni prostor sa stočarskim i poljoprivrednim nasljeđem okolnih sela.

Crno jezero nalazi se izvan kompaktnog gradskog centra, u šumskom prostoru pod Međedom. U okolnim Novakovićima čuvaju se nekropole stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih spomenika. Jezero približava prirodno okruženje Žabljaka, a nekropole stariju istoriju visoravni. Pojedinačna mjesta obrađuje vodič za znamenitosti Žabljaka.

Za izbor obroka nastavite na preporuke gdje jesti na Žabljaku, a položaj smještaja uporedite u vodiču za smještaj na Žabljaku.