Skrivena mjesta Bara i okoline

Na početku Ulice maršala Tita sačuvani su ostaci ranohrišćanske crkve. Zidovi danas dosežu približno metar visine, pa se mjesto lako previdi ako se očekuje čitava građevina. Kada im priđete, vide se sačuvani dijelovi kamene osnove usred savremenog grada.

Crkva potiče iz Justinijanovog doba, šestog vijeka. Tokom arheoloških istraživanja pronađeni su ukrašeni kameni fragmenti i nekropola, odnosno groblje.

Ostaci se mogu posmatrati spolja. Nije potvrđeno da se danas može proći preko samog arheološkog lokaliteta. Barski trikonhos na Google Maps označava mjesto crkve, ne zaseban ulaz u iskopinu.

Katolička konkatedrala Svetog Petra Apostola nalazi se uz Bulevar 24. novembra. Prepoznaćete je po dvije zvonare, sa po tri zvona u svakoj. Sivi lokalni kamen i crvena terakota razlikuju fasadu od obližnjih stambenih zgrada. Široko stepenište sa skulpturama Svetog Petra i Pavla vodi pred glavni ulaz.

Crkva je posvećena 2014. godine, kada je otvoren i Pastoralni centar za skupove, promocije knjiga i potrebe Barske nadbiskupije. Zgrada ima dva nivoa, sa konferencijskim prostorom i kriptom uz glavni crkveni prostor. Vitraži i mermerni pod dio su unutrašnjosti, pa posjeta otvorenoj crkvi daje drugačiji pogled na građevinu od samog obilaska zvonara.

Zvonare, fasada i skulpture vide se sa gradskog prilaza. Za razgledanje glavne sale ili kripte nije potvrđena stalna turistička satnica, pa se ulaz mora provjeriti zasebno. Konkatedrala Svetog Petra na Google Maps vodi do crkve.

Pred barskom željezničkom stanicom izložena je parna lokomotiva „Sutorman”. Veliki točkovi, spoljne cijevi i dimnjak vide se izbliza sa popločanog staničnog prilaza. Odmah uz nju stoji zgrada stanice, a iza nje su kolosjeci kojima i danas saobraćaju vozovi.

Stara pruga između Bara i Virpazara saobraćala je od 1908. do 1959. godine i povezivala obalu sa područjem Skadarskog jezera. Uz njenu istoriju vezan je i salon-vagon kraljevske porodice. Lokomotiva je sačuvana kao spoljašnji eksponat, dok se turistički ulazak u nju i vagone ne može podrazumijevati.

Do lokomotive se prilazi sa prostora ispred stanice. Lokomotiva Sutorman na Google Maps označava eksponat, a ne peron ili ulaz za putnike.

Iznad Gornjeg Šušnja uzdiže se Velja Mogila, velika kamena gomila kružne osnove. Široka je oko 28 metara i visoka nešto više od sedam metara. Do vrha vode kamene stepenice, a odozgo se vide Bar, more i planine iza naselja.

Kamene mogile često su grobna obilježja, ali za Velju Mogilu nema pouzdane potvrde da je riječ o grobnici. Za ovo uzvišenje vezuje se i lokalni običaj odlaska na Spasovdan. Katolički vjernici iz naselja tada su se penjali od crkve Svete Petke do vrha mogile.

Do mogile vodi pješački pravac od crkve Svete Petke, a završni dio ide kamenim stepenicama. Zbog uspona ovo je odvojena šetnja u Gornjem Šušanju, iznad obalnog naselja. Prije polaska provjerite prilaz i stanje stepenica, bez računanja na potvrđen parking kod humke. Velja Mogila na Google Maps označava samu humku.

Kod Starog Bara pješačka staza vodi kroz maslinjak Džidžarin. Na opštinskoj turističkoj karti ucrtana su 23 stara stabla i put kojim se prolazi između njih. Uz masline su označeni kameni mostovi i stari mlin, pa šetnja prati i tragove nekadašnjeg rada u ovom predjelu.

Stari kameni most preko Suvog potoka nalazi se na obilježenom pravcu kroz maslinjak. Nije isto mjesto kao most kod Kajnaka, koji je u opštinskoj studiji označen kao nedostupan posjetiocima. Za samostalnu šetnju koristite kartu maslinjaka sa ucrtanim pješačkim pravcem, umjesto da između pojedinačnih stabala birate prečice.

Dio veoma starih stabala nalazi se na teško pristupačnim ili privatnim djelovima maslinjaka. Držite se označenog javnog pravca. Stari most preko Suvog potoka na Google Maps označava jednu tačku na stazi, bez obećanja da se do mosta može doći automobilom.

U Godinju se kamene kuće nastavljaju jedna na drugu, sa svodovima, prolazima i konobama u prizemlju. Zidovi su ponegdje debeli do jednog metra i imaju sačuvane puškarnice, uske otvore za odbranu. Među kućama su ostala guvna, prostori za vršidbu žita, i mlinovi. Takav raspored podsjeća na malo utvrđeno naselje, iako ljudi u njemu žive i danas.

Pisani tragovi o Godinju sežu u trinaesti vijek, a u selu su zabilježeni i tragovi Balšića iz petnaestog. Konobe u prizemlju kuća podsjećaju na dugu vinogradarsku tradiciju Crmnice. Kuće su prilagođene današnjem životu, ali su u velikoj mjeri sačuvale stari spoljašnji oblik.

Selo upoznajte prolazeći javnim uličicama. Za posjetu kući ili degustaciju u privatnoj konobi potreban je dogovor sa domaćinom. Godinje na Google Maps označava selo, a ne otvorenu vinariju.

Na vidikovcu Tuđemili, iznad Bara, postavljeni su klupa i niski kameni sto. Pred njima se grad spušta prema morskoj obali, pa odavde vidite njegovu širinu koju sa šetališta zaklanjaju kuće i drugi objekti. Vidikovac pruža pogled i na planinsko zaleđe, sa Rumijom, Lisinjem i Sutormanom.

Vidikovac Tuđemili na Google Maps pokazuje panoramsku tačku. Za nju se navodi parking, ali prije polaska treba provjeriti stanje prilaznog puta i mogućnost parkiranja. Posjeta ovom mjestu ne podrazumijeva planinarski uspon prema Kunori, koji je zasebna ruta iz područja Tuđemila.

Na prilazu Starom Baru zid od kamena obuhvata Omerbašića džamiju i manje građevine uz nju. Džamija je jednostavne pravougaone osnove, s minaretom uz jugozapadni zid. Uz ulaz u sklop nalazi se javna česma. Sve su to dijelovi vjerskog prostora koji je nastao izvan gradskih bedema.

Džamija je podignuta 1662. godine. Kod ulaza je mauzolej Derviš Hasana, nastao početkom istog vijeka. Kasnije su podignute manja stambena zgrada i kuća za imama. Ti objekti, česma i zid pokazuju kako se oko bogomolje oblikovao vjerski sklop na prilazu Starom Baru.

Spoljašnjost džamije posmatra se sa javnog prilaza. Za ulazak u dvorište, molitveni prostor ili mauzolej treba posebno provjeriti uslove, jer stalna turistička satnica nije potvrđena. Omerbašića džamija na Google Maps označava objekat izvan starobarskih bedema.