Skrivena mjesta Tivta i okoline

Crkva Svetog Save nalazi se u centralnom dijelu Tivta. Nad njom se uzdiže široka kupola, dok se na fasadi smjenjuju bijeli i ružičasti kameni blokovi. Za razliku od crkava s vitkim zvonicima uz bokeljsku obalu, ovaj hram ima veliku osnovu u obliku grčkog krsta, sa kracima jednake dužine. Odnos kupole, lukova i obojenog kamena najbolje se vidi pri obilasku spolja.

Projekat je izradio arhitekta Momir Korunović. Gradnja je počela 1938. godine, a završena je poslije Drugog svjetskog rata, pa građevina pripada novijoj istoriji Tivta iako preuzima oblike starije pravoslavne arhitekture. U unutrašnjosti je tamnosmeđi drveni ikonostas, pregrada s ikonama između prostora za vjernike i oltara. Njegova ornamentika izvedena je motivima bilja, a tamno drvo izdvaja se uz svijetle zidove i svodove.

Za pogled na kupolu i fasadu dovoljno je zadržati se kod hrama tokom prolaska kroz centar. Ulazak zavisi od rasporeda aktivne crkve, a nema potvrđenog zasebnog turističkog radnog vremena. Ako želite da vidite ikonostas, mogućnost posjete unutrašnjosti provjerite u crkvi. Crkva Svetog Save na Google Maps.

U Tripovićima, na uzvišenju iznad centralnog Tivta, stoji župna crkva Svetog Antuna Padovanskog. Pred njom je prostrana terasa od kamenih ploča, sa pogledom preko tivatskog zaliva. Kamena sjedišta uz rub terase u Boki nazivaju se pizule. Tu se možete zadržati zbog pogleda, ali i primijetiti kako crkva, župna kuća i popločano dvorište zauzimaju istaknut položaj među kućama na padini.

Crkva je sagrađena 1734. godine na mjestu starije građevine. U lokalnom istorijskom opisu njeno prednje dvorište nosi naziv tamborjo, prostor okupljanja župe. Unutrašnjost čuva neoklasicističku sliku svetih Petra i Pavla sa Srcem Isusovim, rad italijanskog slikara Francesca Potenze iz 1818. godine. Zato posjeta, kada je crkva otvorena, može da obuhvati i konkretno umjetničko djelo, a ne samo pogled sa terase.

Do Tripovića se dolazi kroz gradsko naselje uz uspon. U pretrazi upotrijebite puno ime sa Tripovićima: crkve Svetog Antuna u Lepetanima i Belanima nalaze se na drugim adresama. Za ulazak u crkvu provjerite mogućnost posjete sa župom. Crkva u Tripovićima na Google Maps.

Ponta je rt u Seljanovu, sjeverno od centralnog Tivta, sa malim crveno-bijelim svjetionikom na kraju. Oko rta se smjenjuju ravne stijene i kupališni djelovi obale, dok su kuće i ugostiteljski prostori odmah iza njih. Ovdje možete prići moru i pogledati preko zaliva bez uspona na brdo. Svjetionik je prepoznatljiv završetak tog obalnog izlaska.

Opština Tivat Pontu je označila kao javnu gradsku plažu. Za razgledanje koristite javni dio obale, jer ugostiteljski pontoni, ležaljke i ograđeni prolazi mogu imati drugačiji režim korišćenja. Tačka na karti označava svjetionik, a ne parking ili potvrđen prolaz kroz određeni objekat. Svjetionik na Ponti Seljanovo na Google Maps.

Crkva Svetog Roka stoji uz more u Donjoj Lastvi, u sjevernom dijelu Tivta. Ispred nje je obalni trg, a visok kameni zvonik vidi se kada prilazite uz more. Na pročelju su kameni portal i rozeta, kružni otvor sa ukrasom. Položaj na samoj obali omogućava da pogledate fasadu i zvonik tokom posjete Donjoj Lastvi, bez uspona prema Gornjoj Lastvi.

Današnja crkva podignuta je 1901. godine prema projektu arhitekte Milana Karlovca. Među vrijednim djelima u njoj je oltarska slika Svetog Roka slikara Mihaila Florija iz Prčanja. Svetac je prikazan pod stablom, sa štapom, psom i anđelom. Kada je unutrašnjost otvorena, slika daje razlog da se zadržite i prepoznate te detalje umjesto da posjetu završite na crkvenom trgu.

Trg i spoljašnji izgled crkve možete razgledati sa obale. Za oltarsku sliku potreban je ulazak u aktivni župni hram, za koji nije potvrđeno stalno turističko radno vrijeme. Mogućnost ulaska provjerite sa župom. Crkva Svetog Roka na Google Maps.

Gornja Lastva je selo na tivatskoj padini Vrmca, na oko 300 metara nadmorske visine. Kamene kuće i uski prolazi prate nagnut teren, a pogled se preko tivatskog zaliva nastavlja prema Luštici i otvorenom moru. Sačuvane kuće uglavnom potiču iz XIX vijeka. Među njima su i napušteni objekti i urušeni zidovi.

U selu je sačuvan mlin za masline iz XIX vijeka, pokretan ljudskom snagom. Više nije u upotrebi, ali njegov mehanizam pokazuje kako se nekada prerađivao plod iz okolnih maslinjaka. Župna crkva Svete Marije čuva barokni oltar od raznobojnog mermera, otkupljen sa Gospe od Škrpjela kod Perasta. Tako se uz kamene kuće mogu upoznati i nekadašnji seoski posao i umjetnina koja je ovdje stigla iz drugog dijela Boke.

Od jadranske magistrale do Gornje Lastve vodi lokalni asfaltni put. Dolazak pješke od mora uključuje uspon. Vozilom možete stići do sela, ali njegovi kameni prolazi i dalje mogu imati stepenice i neravnine. Za unutrašnjost crkve i mlina provjerite mogućnost otvaranja. Udruženje Napredak objavljuje kulturne programe Gornje Lastve, koje možete provjeriti kada birate vrijeme posjete. Središnji dio Gornje Lastve na Google Maps.

Miholjska Prevlaka nalazi se u tivatskom zalivu, blizu aerodroma, i poznata je i kao Ostrvo cvijeća. Niska veza spaja je s kopnom, pa naziv ostrva ne znači da za prilaz morate uzeti čamac. Uz vegetaciju i obalu, glavni razlog za dolazak je manastirski lokalitet. Ostaci stare crkve leže pored kasnijih crkvenih i manastirskih zgrada.

Na Prevlaci je od početka XIII vijeka jedno vrijeme bilo sjedište Zetske episkopije. Arheološki i konzervatorski radovi otkrili su više graditeljskih slojeva, među kojima se prepoznaju ostaci trobrodne bazilike, crkve podijeljene na tri uzdužna dijela. Njeni niski kameni zidovi i apside, završeci oltarskog prostora, bolje se razumiju kao sačuvani trag osnove nego kao cijela crkva. U blizini je crkva Svete Trojice, koju je 1833. godine podigla Ekaterina Vlastelinović.

Do Prevlake se može doći kopnom. Niski prolaz može biti pod uticajem plime, pa njegovo stanje provjerite pred dolazak. Obilazak ostataka na otvorenom nije dozvola za ulazak u konake ili sve crkvene prostorije. Ako vam je važna posjeta unutrašnjosti, dogovorite je sa manastirom. Položaj prikazan na karti obuhvata Prevlaku, ne označava određeni ulaz. Miholjska Prevlaka na Google Maps.

Bjelila su malo ribarsko naselje u Krtolima, u opštini Tivat. Kamene kuće stoje uz vodu, a ispred njih su kratke ponte, stepenice do mora i vezovi za barke. To je obala koju vrijedi pogledati zbog neposrednog odnosa kuća i čamaca: između porodičnog dvorišta i mora često je tek uzak prolaz ili kameni podest.

U naselju se nalazi izvor Frutak. Turistička organizacija naziv Bjelila povezuje sa ženama koje su na izvoru prale, odnosno bokeljskim govorom „bijelile” veš. Takvo lokalno objašnjenje dodaje obali i trag nekadašnjih seoskih poslova. Sa nje se vide Ostrvo cvijeća, Sveti Marko i Gospa od Milosti, pa možete prepoznati tri odvojena ostrva na tivatskoj strani zaliva.

Za Bjelila je potreban zaseban dolazak na krtolsku stranu zaliva. Naselje je i dalje nastanjeno i ima privatan smještaj: držite se javnih prolaza, bez ulaska u dvorišta ili na privatne ponte. Bjelila na Google Maps.

Tvrđava Vrmac nalazi se na planinskom masivu iznad Boke, u susjednoj opštini Kotor. Na ulaznoj strani vide se kameni zidovi sa prozorima u dva nivoa, lučni ulaz i duboki jarak uz građevinu. Veliki dio spoljašnjeg sklopa ostao je sačuvan, pa ovdje ne gledate samo temelje: možete razlikovati oblik utvrđenja, njegov ulaz i način na koji je jarak odvajao pristup od zidova.

Objekat pripada austrougarskoj vojnoj baštini zaliva. Njegov položaj na masivu između tivatske i kotorske strane vezan je za odbranu Boke, a nekadašnji vojni putevi danas su dio pješačkih pravaca. Za putnika iz Tivta tvrđava je zaseban odlazak radi vojne arhitekture na brdu, udaljen od marina i gradskih crkvenih trgova.

Zvanična pješačka karta Vrmca prikazuje veze tvrđave sa Gornjom Lastvom i Kotorom. Pješački pravci do tvrđave uključuju uspon, pa za njen obilazak planirajte zaseban izlet na Vrmac. Maps tačka označava objekat, bez potvrde automobilskog prilaza ili parkinga. Planirajte razgledanje spolja: unutrašnjost napuštenog utvrđenja, krov i jarak nijesu potvrđeni kao bezbjedni za turistički obilazak. Tvrđava Vrmac na Google Maps.