Znamenitosti Herceg Novog

Sat kula nad kamenim prolazom i Crkva Svetog Arhanđela Mihaila na Belavisti obeležavaju dva nivoa Starog grada. Pod kulom je Trg Nikole Đurkovića, dok se na višem Trgu Hercega Stjepana, poznatom kao Belavista, crkva i česma nalaze među kamenim kućama. Stepenište između trgova objašnjava zašto ova bliska mesta nisu na istoj ravnoj pešačkoj površini.

Na donjem trgu pogled se zaustavlja na satu i otvoru gradske kapije. Na Belavisti crkva zauzima sredinu manjeg prostora. Njena kupola, zvonik i isklesana kamena fasada mogu se posmatrati sa trga, bez ulaska u enterijer. Ulice koje se odvajaju oko nje nastavljaju među starim kućama, pa ovde razgledate sačuvanu gradsku celinu, a ne samo pojedinačan spomenik.

Forte Mare stoji na steni neposredno iznad mora, sa visokim kamenim zidovima nad gradskom obalom. Sa tvrđave se vide luka i ulaz u zaliv, a sa šetališta ispod nje jasno se uočava kako stena i bedemi zajedno štite morski prilaz Starom gradu. Za ovu posetu glavni razlog su upravo zidine uz vodu i pogled sa njihovog vrha.

Tvrđava je dograđivana pod različitim vlastima, pa današnji izgled nije delo jednog graditelja niti jednog razdoblja. Nekadašnja odbrambena uloga može se razumeti iz njenog položaja nad obalom. Kasnija namena vidi se u prostoru za publiku. Godine 1952. prilagođena je projekcijama na otvorenom, a filmski i drugi kulturni programi i dalje koriste njene zidine. Razgledanje tvrđave i večernja projekcija zato nude dva različita doživljaja istog mesta, sa odvojenim terminima i uslovima ulaska.

Kanli kula je tvrđava na višem, severnom rubu Starog grada, sa otvorenom pozornicom i redovima gledališta unutar zidina. Odavde se grad posmatra preko krovova prema zalivu, sa veće visine nego sa obalnog utvrđenja. U samoj tvrđavi pogled privlači i raspored gledališta: kameni zidovi okružuju prostor u kojem se okuplja publika.

Pre kulturnih programa Kanli kula je služila odbrani grada i kao zatvor. Masivni zidovi i zatvoreno dvorište zato imaju istoriju drugačiju od scene koju danas zatičete. Pretvaranje utvrđenja u pozornicu nije uklonilo njegovu osnovnu građevinu, pa tokom razgledanja možete uporediti tvrđavu sa kasnijim uređenjem za događaje.

Gradski muzej Mirko Komnenović nalazi se u kamenoj kući sa vrtom na Toploj. Njegove zbirke obuhvataju amfore, velike keramičke posude, i druge arheološke nalaze, bokokotorske ikone, istorijska dokumenta i predmete iz života grada i okolnih sela. Poseta je posebno zanimljiva kada želite da iza prizora zaliva vidite i ono što je na njegovim obalama pronađeno ili sačuvano.

Amfore i delovi brodskih tereta govore o trgovini preko Mediterana, dok kameni ulomci čuvaju tragove ranijih građevina. Zbirka ikona uključuje rad bokokotorske ikonopisne škole Dimitrijević-Rafailović, koja povezuje Risan i šire područje Boke. Etnološka građa približava upotrebu predmeta u kući i svakodnevnom životu, a pomorske veze prepoznaju se i u darovima koje su ljudi donosili iz drugih krajeva sveta. Muzej je za javnost otvoren 1953. godine. Dostupne sale i izloženi izbor treba razlikovati od ukupne građe koju ustanova čuva.

U Kući nobelovca Iva Andrića fotografije prikazuju pisca na terasi, u bašti, na gradskoj obali i tokom izleta po zalivu. Postavka u kući na Toploj zato spaja poznatu književnu ličnost sa mestima na kojima je provodio vreme u Herceg Novom. Posebno je zanimljivo uporediti fotografisane prizore sa kućom i vrtom koji su pred vama.

Andrić je ovde živeo sa suprugom Milicom Babić od 1963. do 1968. godine. Stalna postavka „Andrićeve novske staze, lica, predjeli“ u prizemlju predstavlja taj boravak, dok se fotografije na spratu bave njegovim književnim radom, Nobelovom nagradom i diplomatskim godinama. Današnje prostorije su uređene za izložbu, pa ih ne treba zamišljati kao netaknut enterijer nekadašnjeg doma. U obnovljenom vrtu sadnice su birane prema spisku biljaka koji je ostavio Andrić, a dvorište služi i kulturnim programima.

Galerija Josip Bepo Benković u Starom gradu nosi ime hercegnovskog slikara čije slike i crteže čuva u svojoj zbirci. Ustanova je nastala posle zatvaranja Umetničke škole, pa njeno osnivanje nastavlja likovnu tradiciju grada. Među autorima čiji se radovi nalaze u zbirci su i Ivan Lučev, Milena Šotra i Anton Lukateli.

Poseta ipak ne znači da ćete videti sve radove iz zbirke. U galerijskim salama smenjuju se izložbe, pa za datum dolaska potražite autora i temu najavljene postavke. To je razlika u odnosu na Gradski muzej iste ustanove: u muzejskoj kući na Toploj predmeti govore o regionalnoj baštini, dok u galeriji u centru pažnju nose likovna dela iz odabranog izložbenog programa.

Park Boka je terasasti park u centru Herceg Novog, sa visokim palmama, odrinom obraslom glicinijom i fontanom sa skulpturom boginje lova. Zasadi i kameni parkovski detalji raspoređeni su na padini, pa se sa različitih nivoa otvaraju pogledi prema zalivu. Njegova posebnost je spoj vrta sa egzotičnim biljkama i malih terasa unutar izgrađenog grada.

Park je oblikovan uz nekadašnji hotel Boka, otuda i stariji naziv „Park hotela Boka“. Hotel je stradao u zemljotresu, a park se i dalje prepoznaje po terasama i zasađenom zelenilu. Odrina u njegovom središtu pravi zaklon, a u fontani je skulptura boginje lova, rad Petra Palavičinija. Kamena skulptura i uređeni vrt podsećaju na nekadašnji hotelski prostor, iako zgrade hotela više nema.

Manastir Savina okuplja dve susedne crkve Uspenja Bogorodice i manastirski konak među visokim drvećem istočno od centra Herceg Novog. Velika crkva sa zvonikom i manja građevina uz nju razlikuju se po razmerama i izgledu. Iza njihovih kamenih fasada sačuvani su ikonostasi i zidno slikarstvo. Poseta je zanimljiva i zbog arhitekture i zbog crkvene umetnosti, kada je razgledanje unutrašnjosti dozvoljeno.

Velika crkva građena je u drugoj polovini XVIII veka. Njen ikonostas, pregradu sa ikonama, izradili su Simeon Lazović i njegov sin Aleksije, povezujući tradicionalne prikaze sa baroknim oblikovanjem. U maloj crkvi otkriveno je više slojeva fresaka, dok je ikonostas sastavljen od delova iz različitih epoha. Zbog toga dve susedne građevine ne predstavljaju isti period niti isti umetnički rad.

Škver je gradska luka pod Starim gradom, sa plovilima, vezovima i pogledom na kuće koje se podižu iznad obale. Šetalište Pet Danica prolazi uz luku i nastavlja duž mora, pa ovde Herceg Novi gledate sa nivoa vode. Prizor brodova u podnožju kamenog jezgra razlikuje se od pogleda odozgo koji nude tvrđave.

U luci se razgledanje prepliće sa stvarnom upotrebom obale: deo prostora služi prolaznicima, a gatovi i pojedinačni vezovi plovilima. Zato šetalište daje pregled luke bez pretpostavke da možete prići svakom brodu ili se ukrcati. Za plovidbu, rezervacije i drugi sadržaj na moru pogledajte aktivnosti u Herceg Novom.