Skrivena mesta Herceg Novog i okoline

Na Trgu Miće Pavlovića u Starom gradu stoji Crkva Svetog Jeronima, sa svetlim pročeljem, okruglim prozorom iznad vrata i odvojenim zvonikom. Današnja zgrada podignuta je 1856. godine na mestu ranije katoličke crkve.

U crkvi se čuva drvena ikona Svete Ane koju je naslikao barokni slikar Tripo Kokolja. Na glavnom oltaru je Bogorodica sa svecima, a u pozadini slike prikazani su gornji deo Herceg Novog i brdo sa crkvama. Osim verskog motiva, na oltaru ćete tako videti i prikaz starog gradskog prostora.

Pročelje i zvonik mogu se razgledati sa trga. Za ulazak zbog umetničkih dela obratite se župi uz susednu Crkvu Svetog Leopolda Mandića. Redovno turističko radno vreme nije potvrđeno. Prikaz crkve i zbirke Turističke organizacije i Crkva Svetog Jeronima na Google Maps.

Pored Svetog Jeronima nalazi se manja Crkva Svetog Leopolda Mandića. Na njenom pročelju, iznad okruglog prozora, nalazi se mozaik sa likom sveca. Podignuta je 1688. godine, nakon mletačkog preuzimanja Herceg Novog. Ranije je bila posvećena Bogorodici, a zatim Svetom Franji. U crkvi su služili kapucini, uz čiji je manastir bila uprava vojne bolnice. U manastiru je radila i škola za mlade.

Današnje ime podseća na Leopolda Bogdana Mandića, rođenog u Herceg Novom 1866. godine. Kao šesnaestogodišnjak otišao je u kapucinsko semenište u Italiji, a kasnije je proglašen svecem. Njenu oltarnu sliku izradio je Ananije Verbinski iz Hercegovine. Za razgledanje unutrašnjosti obratite se župnoj kancelariji pored crkve, jer redovno turističko otvaranje nije potvrđeno. Istorija i položaj Crkve Svetog Leopolda i Crkva Svetog Leopolda Mandića na Google Maps.

U Njegoševoj ulici 136, na Toploj, Njegoševa škola je deo dvorišta sa crkvama Svetog Spasa i Svetog Đorđa. U školi uz hram Svetog Spasa mladi Petar II Petrović Njegoš učio je kod Josifa Tropovića. Pored čitanja i računice, nastava je uključivala italijanski jezik i crkveno pojanje. Njegovo obrazovanje ovde pripada ranom XIX veku, pre preuzimanja vlasti u Crnoj Gori.

Muzejska postavka govori o školi, Tropoviću i Njegoševom školovanju. U maloj kamenoj prostoriji drvene klupe i sto približavaju izgled učionice, dok su u vitrinama predmeti i knjige. Postavka obuhvata kraj XVIII i početak XIX veka: dokumente, ikone i bogoslužbene knjige koje su služile i kao udžbenici. Časoslov, psaltir i Oktoih podsećaju da se tada čitanje učilo kroz crkvene tekstove.

Dvorište je bilo i sedište Topaljske komunitadi, lokalne uprave iz vremena Mletačke republike. Školska zgrada i objekti uprave delili su isti prostor sa crkvama. Za unutrašnju postavku obratite se Topaljsko-hercegnovskoj crkvenoj opštini, koja predstavlja muzej. Svakodnevna satnica za nenajavljeni turistički ulazak nije potvrđena. Njegoševa škola na Google Maps.

Castel Savina je porodična vinarija Obradović na gradskoj padini Savina, na adresi Branka Ćopića 7d. Vinograd se nalazi iznad obale, sa pogledom prema ulazu u Bokokotorski zaliv. Grožđe sa tog imanja koristi se za vina koja odležavaju u njegovom podrumu.

Obilazak može povezati vinograd sa podrumom u kojem su hrastova burad. Pri izboru posete važno je razlikovati pun obilazak od same degustacije: paket Basic ne uključuje šetnju vinogradom ni barik prostoriju, odnosno podrum sa buradima. Ako želite da vidite i gde grožđe raste i gde vino odležava, izaberite posetu koja izričito uključuje oba prostora.

Poseta je uz rezervaciju, a zahtev za datum i vreme vinarija potvrđuje mejlom. Prilaz od kapije je veoma strm. Vinarija preporučuje dolazak autom ili taksijem i izričito odvraća od pešačenja od kapije do vinarije. Kontakt za dogovor je [email protected] ili +382 68 205 189. Obilasci i rezervacija u Castel Savini i Castel Savina na Google Maps.

Žlijebi su selo u hercegnovskom zaleđu u kojem kamene ploče pokrivaju i krovove kuća. Zidovi, krovovi i seoske međe građeni su od kamena vađenog u lokalnim majdanima. Na krovovima se ploče preklapaju u redovima, umesto crepa koji se češće vidi na primorju. Među kućama se zato izbliza može posmatrati način gradnje koji je dao selu njegov prepoznatljiv izgled.

Turističku ponudu sela razvija domaćinstvo Šikimić, sa obnovljenim kamenim objektima i malim porodičnim muzejom. Za porodičnu zbirku i susret sa domaćinima poseta se dogovara posebno.

Do Žlijeba se stiže drumom kroz zaleđe Herceg Novog, a turistička organizacija navodi i obeležene pešačke prilaze. Za boravak kod domaćinstva javite se unapred domaćinima u Žlijebima. Tačka sela na karti nije početak pešačke staze. Žlijebi na Google Maps.

Rose su malo naselje na severozapadnoj strani Luštice, naspram Herceg Novog. Kamene kuće zbijene su uz pristanište i rivu, pa se selo najbolje upoznaje iz blizine, hodajući uz obalu. Preko vode se vidi hercegnovska strana zaliva, drugačije nego sa gradskih tvrđava. Rose pripadaju opštini Herceg Novi, iako su na suprotnoj obali.

Položaj na ulazu u Boku nekada je Rosama davao ulogu zaklona za jedrenjake, carinarnice i karantina za pomorce. Veći deo naselja oblikovan je u XVII i XVIII veku, u vreme bokeljskog pomorstva. Kamena pročelja okrenuta prema rivi i blizina pristaništa sačuvali su izgled malog pomorskog naselja.

Do Rosa se može doći dogovorenim brodskim prevozom iz Herceg Novog ili kopnom preko Luštice. Montenegro Wild Boat objavljuje transfer sa polaskom iz luke Škver i opciju povratne vožnje. Za samostalan boravak u selu dogovorite povratak odvojeno od usputnog izletničkog zaustavljanja. Šetnja rivom ne uključuje automatski pristup privatnom hotelskom kompleksu Forte Rose. Rose na Google Maps.

U predelu Kotobilja, u zaleđu Herceg Novog, sačuvani su delovi stare pešačke veze prema Kamenom. Put ima deonice sa pažljivo složenom kamenom gaznom površinom i krupnijim rubnim blokovima. Agencija za Orjen opisuje obnovu ove veze u poslednjim decenijama XIX veka, kada je uređivan i niz izvora duž puta. Kotobiljski izvor ima dva izliva ugrađena u kameni zid.

Kotobilj je vezan za bitku iz 1687. godine, u kojoj je zaustavljeno osmansko pojačanje prema opkoljenom Herceg Novom. Taj događaj prethodio je mletačkom preuzimanju grada.

Agencija za razvoj i zaštitu Orjena predstavlja stari put i izvore. Od nje zatražite aktuelan prilaz i stanje pešačke veze. Kotobiljski izvor i Zelenac su različita mesta. Karta označava predeo Kotobilja, a ne tačan položaj Kotobiljskog izvora, početak staze ili parking. Bezbednost vode za piće nije potvrđena. Predeo Kotobilja na Google Maps.

U selu Tići na Luštici porodica Morić vodi maslinarsko domaćinstvo Morić Olive Farm. Masline rastu između kamenih međa, koje razdvajaju terase imanja. Tići su zaseok naselja Mrkovi u opštini Herceg Novi.

Obilazak povezuje maslinjak sa starim načinom prerade maslina i degustacijom ulja. Stara kamena oprema pokazuje postupak prerade pre savremenih mašina, a domaćini objašnjavaju ulje koje danas proizvode.

Za obilazak i degustaciju kod Morića dogovorite termin sa porodicom i potvrdite da li poseta uključuje i obrok. Turistička organizacija navodi kontakt Ilije Morića, +382 67 603 535 i [email protected]. Google Maps označava Morić Farm, ali starija turistička karta ima drugačiji položaj. Tačno mesto dolaska potvrdite sa domaćinima prilikom dogovora posete. Morić Olive Farm na Google Maps.