Skrivena mesta Tivta i okoline

Crkva Svetog Save nalazi se u centralnom delu Tivta. Nad njom se uzdiže široka kupola, dok se na fasadi smenjuju beli i ružičasti kameni blokovi. Za razliku od crkava s vitkim zvonicima uz bokeljsku obalu, ovaj hram ima veliku osnovu u obliku grčkog krsta, sa kracima jednake dužine. Odnos kupole, lukova i obojenog kamena najbolje se vidi pri obilasku spolja.

Projekat je izradio arhitekta Momir Korunović. Gradnja je počela 1938. godine, a završena je posle Drugog svetskog rata, pa građevina pripada novijoj istoriji Tivta iako preuzima oblike starije pravoslavne arhitekture. U unutrašnjosti je tamnosmeđi drveni ikonostas, pregrada s ikonama između prostora za vernike i oltara. Njegova ornamentika izvedena je motivima bilja, a tamno drvo izdvaja se uz svetle zidove i svodove.

Za pogled na kupolu i fasadu dovoljno je zadržati se kod hrama tokom prolaska kroz centar. Ulazak zavisi od rasporeda aktivne crkve, a nema potvrđenog zasebnog turističkog radnog vremena. Ako želite da vidite ikonostas, mogućnost posete unutrašnjosti proverite u crkvi. Crkva Svetog Save na Google Maps.

U Tripovićima, na uzvišenju iznad centralnog Tivta, stoji župna crkva Svetog Antuna Padovanskog. Pred njom je prostrana terasa od kamenih ploča, sa pogledom preko tivatskog zaliva. Kamena sedišta uz rub terase u Boki nazivaju se pizule. Tu se možete zadržati zbog pogleda, ali i primetiti kako crkva, župna kuća i popločano dvorište zauzimaju istaknut položaj među kućama na padini.

Crkva je sagrađena 1734. godine na mestu starije građevine. U lokalnom istorijskom opisu njeno prednje dvorište nosi naziv tamborjo, prostor okupljanja župe. Unutrašnjost čuva neoklasicističku sliku svetih Petra i Pavla sa Srcem Isusovim, rad italijanskog slikara Francesca Potenze iz 1818. godine. Zato poseta, kada je crkva otvorena, može da obuhvati i konkretno umetničko delo, a ne samo pogled sa terase.

Do Tripovića se dolazi kroz gradsko naselje uz uspon. U pretrazi upotrebite puno ime sa Tripovićima: crkve Svetog Antuna u Lepetanima i Belanima nalaze se na drugim adresama. Za ulazak u crkvu proverite mogućnost posete sa župom. Crkva u Tripovićima na Google Maps.

Ponta je rt u Seljanovu, severno od centralnog Tivta, sa malim crveno-belim svetionikom na kraju. Oko rta se smenjuju ravne stene i kupališni delovi obale, dok su kuće i ugostiteljski prostori odmah iza njih. Ovde možete prići moru i pogledati preko zaliva bez uspona na brdo. Svetionik je prepoznatljiv završetak tog obalnog izlaska.

Opština Tivat Pontu je označila kao javnu gradsku plažu. Za razgledanje koristite javni deo obale, jer ugostiteljski pontoni, ležaljke i ograđeni prolazi mogu imati drugačiji režim korišćenja. Tačka na karti označava svetionik, a ne parking ili potvrđen prolaz kroz određeni objekat. Svetionik na Ponti Seljanovo na Google Maps.

Crkva Svetog Roka stoji uz more u Donjoj Lastvi, u severnom delu Tivta. Ispred nje je obalni trg, a visok kameni zvonik vidi se kada prilazite uz more. Na pročelju su kameni portal i rozeta, kružni otvor sa ukrasom. Položaj na samoj obali omogućava da pogledate fasadu i zvonik tokom posete Donjoj Lastvi, bez uspona prema Gornjoj Lastvi.

Današnja crkva podignuta je 1901. godine prema projektu arhitekte Milana Karlovca. Među vrednim delima u njoj je oltarska slika Svetog Roka slikara Mihaila Florija iz Prčanja. Svetac je prikazan pod stablom, sa štapom, psom i anđelom. Kada je unutrašnjost otvorena, slika daje razlog da se zadržite i prepoznate te detalje umesto da posetu završite na crkvenom trgu.

Trg i spoljašnji izgled crkve možete razgledati sa obale. Za oltarsku sliku potreban je ulazak u aktivni župni hram, za koji nije potvrđeno stalno turističko radno vreme. Mogućnost ulaska proverite sa župom. Crkva Svetog Roka na Google Maps.

Gornja Lastva je selo na tivatskoj padini Vrmca, na oko 300 metara nadmorske visine. Kamene kuće i uski prolazi prate nagnut teren, a pogled se preko tivatskog zaliva nastavlja prema Luštici i otvorenom moru. Sačuvane kuće uglavnom potiču iz XIX veka. Među njima su i napušteni objekti i urušeni zidovi.

U selu je sačuvan mlin za masline iz XIX veka, pokretan ljudskom snagom. Više nije u upotrebi, ali njegov mehanizam pokazuje kako se nekada prerađivao plod iz okolnih maslinjaka. Župna crkva Svete Marije čuva barokni oltar od raznobojnog mermera, otkupljen sa Gospe od Škrpjela kod Perasta. Tako se uz kamene kuće mogu upoznati i nekadašnji seoski posao i umetnina koja je ovde stigla iz drugog dela Boke.

Od jadranske magistrale do Gornje Lastve vodi lokalni asfaltni put. Dolazak peške od mora uključuje uspon. Vozilom možete stići do sela, ali njegovi kameni prolazi i dalje mogu imati stepenice i neravnine. Za unutrašnjost crkve i mlina proverite mogućnost otvaranja. Udruženje Napredak objavljuje kulturne programe Gornje Lastve, koje možete proveriti kada birate vreme posete. Središnji deo Gornje Lastve na Google Maps.

Miholjska Prevlaka nalazi se u tivatskom zalivu, blizu aerodroma, i poznata je i kao Ostrvo cvijeća. Niska veza spaja je s kopnom, pa naziv ostrva ne znači da za prilaz morate uzeti čamac. Uz vegetaciju i obalu, glavni razlog za dolazak je manastirski lokalitet. Ostaci stare crkve leže pored kasnijih crkvenih i manastirskih zgrada.

Na Prevlaci je od početka XIII veka jedno vreme bilo sedište Zetske episkopije. Arheološki i konzervatorski radovi otkrili su više graditeljskih slojeva, među kojima se prepoznaju ostaci trobrodne bazilike, crkve podeljene na tri uzdužna dela. Njeni niski kameni zidovi i apside, završeci oltarskog prostora, bolje se razumeju kao sačuvani trag osnove nego kao cela crkva. U blizini je crkva Svete Trojice, koju je 1833. godine podigla Ekaterina Vlastelinović.

Do Prevlake se može doći kopnom. Niski prolaz može biti pod uticajem plime, pa njegovo stanje proverite pred dolazak. Obilazak ostataka na otvorenom nije dozvola za ulazak u konake ili sve crkvene prostorije. Ako vam je važna poseta unutrašnjosti, dogovorite je sa manastirom. Položaj prikazan na karti obuhvata Prevlaku, ne označava određeni ulaz. Miholjska Prevlaka na Google Maps.

Bjelila su malo ribarsko naselje u Krtolima, u opštini Tivat. Kamene kuće stoje uz vodu, a ispred njih su kratke ponte, stepenice do mora i vezovi za barke. To je obala koju vredi pogledati zbog neposrednog odnosa kuća i čamaca: između porodičnog dvorišta i mora često je tek uzak prolaz ili kameni podest.

U naselju se nalazi izvor Frutak. Turistička organizacija naziv Bjelila povezuje sa ženama koje su na izvoru prale, odnosno bokeljskim govorom „bijelile” veš. Takvo lokalno objašnjenje dodaje obali i trag nekadašnjih seoskih poslova. Sa nje se vide Ostrvo cvijeća, Sveti Marko i Gospa od Milosti, pa možete prepoznati tri odvojena ostrva na tivatskoj strani zaliva.

Za Bjelila je potreban zaseban dolazak na krtolsku stranu zaliva. Naselje je i dalje nastanjeno i ima privatan smeštaj: držite se javnih prolaza, bez ulaska u dvorišta ili na privatne ponte. Bjelila na Google Maps.

Tvrđava Vrmac nalazi se na planinskom masivu iznad Boke, u susednoj opštini Kotor. Na ulaznoj strani vide se kameni zidovi sa prozorima u dva nivoa, lučni ulaz i duboki jarak uz građevinu. Veliki deo spoljašnjeg sklopa ostao je sačuvan, pa ovde ne gledate samo temelje: možete razlikovati oblik utvrđenja, njegov ulaz i način na koji je jarak odvajao pristup od zidova.

Objekat pripada austrougarskoj vojnoj baštini zaliva. Njegov položaj na masivu između tivatske i kotorske strane vezan je za odbranu Boke, a nekadašnji vojni putevi danas su deo pešačkih pravaca. Za putnika iz Tivta tvrđava je zaseban odlazak radi vojne arhitekture na brdu, udaljen od marina i gradskih crkvenih trgova.

Zvanična pešačka karta Vrmca prikazuje veze tvrđave sa Gornjom Lastvom i Kotorom. Pešački pravci do tvrđave uključuju uspon, pa za njen obilazak planirajte zaseban izlet na Vrmac. Maps tačka označava objekat, bez potvrde automobilskog prilaza ili parkinga. Planirajte razgledanje spolja: unutrašnjost napuštenog utvrđenja, krov i jarak nisu potvrđeni kao bezbedni za turistički obilazak. Tvrđava Vrmac na Google Maps.