O Tivtu

Tivat leži na jugozapadnoj strani Vrmca, uz Tivatski zaliv. Vrmac je brdsko zaleđe koje razdvaja Tivatski i Kotorski zaliv. Na njegovom tivatskom podnožju nalaze se Donja Lastva, Seljanovo i Mrčevac, dok su viša seoska naselja i stari putevi na padinama. Gradska obala i sela iznad nje zato imaju različit izgled i uslove pristupa.

Pine su centralna gradska riva, uz zgrade i šetalište okrenuto zalivu. Širi Tivatski zaliv obuhvata i obale izvan samog grada, sa drugim naseljima, poluostrvima i ostrvima. Boravak uz gradsku rivu zato se prostorno razlikuje od boravka na drugom delu zaliva ili u selu na Vrmcu.

Tivat ima sredozemnu klimu sa toplim letima i blagim, kišovitijim zimama. U letnjem delu godine čest je maestral, vetar koji u zalivu dolazi sa severozapada. Zimi se javlja bura, koja donosi hladniji vazduh sa severoistoka.

Jugo je povezano sa toplijim, oblačnim i kišovitim vremenom. Blaga zima zato ne znači stalno mirno vreme uz more. Kiša i vetar mogu obeležiti boravak na obali, dok su leto i zima različiti i po tome koliko se kulturnog programa odvija na otvorenom.

Pre razvoja Arsenala duž tivatske obale i u zaleđu postojala su imanja kotorske i peraške vlastele. Od srednjeg veka na njima su građeni letnjikovci. Uz stambene zgrade i porodične kapele nalazili su se vrtovi, vinogradi i voćnjaci, kao i pomoćne zgrade za obradu i čuvanje plodova. Letnjikovac je tako bio deo uređenog imanja, povezan sa poljoprivredom i morem.

Kompleks Buća-Luković u središtu Tivta sačuvao je obeležja takve utvrđene celine. Njegove zgrade, kula i kapela Svetog Mihovila nalaze se unutar kamenog ogradnog zida. Kompleks je građen i prepravljan u različitim razdobljima, pa njegov izgled ne pripada jednom trenutku. Današnji muzejski i galerijski prostori koriste to starije gradsko nasleđe.

Opštinsko veće je 1889. godine ustupilo zemljište za izgradnju Arsenala. Razvoj mornaričkog brodogradilišta promenio je kraj u kojem je dotad važnu ulogu imala poljoprivreda. Popravka i održavanje brodova tražili su zanatlije, inženjere i industrijske radionice, pa se uz Arsenal razvijao i noviji Tivat.

Posle Drugog svetskog rata brodogradilište je nastavilo rad kao Mornaričko-tehnički remontni zavod Sava Kovačević. Zaposlenje u njemu bilo je važno za grad i njegovu privredu. Kasnija prenamena tog prostora u Porto Montenegro donela je drugačiju upotrebu obale, sa marinom i turističkim naseljem. Radionice i brodski remont ustupili su mesto vezovima, stanovanju i turističkim uslugama.

Veliki gradski park nastao je 1892. godine, u vreme razvoja Arsenala. Uređen je na prostoru ranijih imanja i letnjikovaca porodica Radali i Verona. O njegovom nastanku svedoči spomen-obeležje u parku. Brigu o parku dugo je vodila mornarica, pa se za njega koristi i naziv Mornarički park.

Među stablima su borovi, eukaliptusi, magnolije i čempresi. Park je sačuvao zelenilo na mestu gde su se obala i grad menjali pod uticajem industrije, a potom turizma.

Tivatska gradska obala ima više različitih celina. Pine su centralna riva, sa šetalištem i gradskim zgradama uz more. Tu se središte grada neposredno otvara prema zalivu.

Kalimanj je uvučena gradska lučica koja prvenstveno služi manjim plovilima lokalnih stanovnika. Uski ulaz i položaj u kopnu pružaju zaklon od strujanja i vetrova. Njegov izgled i namena razlikuju se od široke rive i marine za velike jahte.

Na prostoru nekadašnjeg Arsenala danas je Porto Montenegro, sa marinom i stambenim i turističkim sadržajima. Njegove zgrade i vezovi pokazuju novu namenu ranije industrijske obale.

Muzej i galerija Tivat koriste kompleks Buća-Luković. Muzej čuva etnografsku građu vezanu za život ovog kraja, među njom nošnju i predmete tradicionalnih zanata. Galerijski program predstavlja savremeno likovno stvaralaštvo. U drugom delu gradske obale Zbirka pomorskog nasljeđa čuva predmete povezane sa nekadašnjim Arsenalom, brodovima i radom brodogradilišta. To su različiti pogledi na prošlost grada, od domaćinstva i zanata do pomorske industrije.

Centar za kulturu Tivat ima veliku salu za pozorišne predstave, koncerte i filmski program tokom godine. Leti se deo događaja odvija na otvorenim scenama. Purgatorije su letnji festival sa pozorišnim i muzičkim programom. Za konkretne datume i mesta održavanja pogledajte zvanični repertoar Centra za kulturu Tivat.

Buća-Luković, Veliki gradski park i Zbirka pomorskog nasljeđa nude različite nastavke upoznavanja grada. Na Vrmcu se nalaze starija seoska naselja, među njima Gornja Lastva, koja pripada drugačijem okruženju od rive. Vodič kroz znamenitosti Tivta opisuje pojedinačna mesta u gradu i okolini, sa uslovima posete.

Za izbor obroka, preporuke restorana u Tivtu vode ka konkretnim lokalima. Kada birate noćenje, vodič za smeštaj poredi delove grada i okolna naselja.