O Žabljaku

Žabljak se nalazi na severozapadnom delu Jezerske površi, uz severoistočnu stranu durmitorskog masiva. Površ je visoka visoravan sa naseljima, livadama i šumama, a iznad nje se uzdižu planinski vrhovi. Gradsko naselje zauzima samo deo tog mnogo šireg predela. Kanjon Tare pripada drugačijem reljefu: reka teče duboko ispod visoravni.

Duge i hladne zime, sa snegom, i kratka, sveža leta obeležavaju klimu Žabljaka. Nadmorska visina objašnjava zašto je ovde svežije nego u primorskim gradovima. Vremenski uslovi na višim durmitorskim predelima razlikuju se i od uslova u samom naselju.

Među starijim nazivima naselja pominje se Varezina voda. Kasnije se koristio naziv Hanovi, po konačištima za putnike i karavane. Naselje je služilo kao mesto odmora na putevima kroz durmitorski kraj, pre nego što je razvilo širu trgovačku i upravnu ulogu.

Ime Žabljak naselje je dobilo 1870. godine. Taj datum označava promenu naziva, a naselje je postojalo i ranije. Durmitorski grad treba razlikovati od Žabljaka Crnojevića, utvrđenog istorijskog grada na području Skadarskog jezera. Njihove istorije pripadaju različitim krajevima Crne Gore.

Tokom poslednjih decenija XIX veka u Žabljaku su se razvijali trgovina, zanati i ugostiteljstvo. Grad je postajao upravno središte durmitorskog kraja. Između dva svetska rata planine su privlačile i prve turiste, a saobraćajne veze sa Nikšićem, preko Šavnika, i sa Pljevljima olakšavale su dolazak.

Naselje je teško stradalo u Drugom svetskom ratu. Posleratna obnova i kasniji razvoj turizma promenili su njegov izgled i privredu: uz gradske i javne zgrade podizani su hoteli i drugi smeštaj.

Trg durmitorskih ratnika jedan je od orijentira gradskog centra. Uz gradske ulice nalaze se hoteli i javne ustanove, među kojima je Narodna biblioteka u Ulici Božidara Žugića. Autobuska stanica je još jedan važan gradski orijentir, posebno za posetioce koji dolaze javnim prevozom.

Prema Pitominama gradnja je rahlija. Samostalne kuće i kuće za odmor nalaze se uz livade i delove četinarske šume. Pitomine pripadaju rubu gradskog prostora prema durmitorskom području, pa se tu vidi drugačiji odnos kuća i otvorenog zemljišta nego u kompaktnijem centru.

U tradicionalnoj gradnji durmitorskog kraja stambeni deo kuće često je bio od drveta, podignut iznad kamenog podruma. Donji deo služio je privredi domaćinstva, za čuvanje proizvoda ili stoku. Strmi krovovi pokrivani su drvenim daskama ili šindrom, a uz kuće su se podizali i zasebni objekti za stoku i čuvanje mleka.

Katuni su letnja stočarska naselja uz planinske pašnjake. U njima se boravilo dok je stoka bila na letnjoj ispaši. Takva gradnja pripada širem durmitorskom području. U današnjem Žabljaku, uz porodične kuće, nalaze se i veće hotelske i javne zgrade.

Žabljak je opštinsko središte durmitorskog kraja, ali je 20. septembra 1991. bio i mesto važne nacionalne odluke. Na otvorenoj sednici Skupštine održanoj u gradu usvojena je Deklaracija o Crnoj Gori kao ekološkoj državi. Taj događaj povezao je Žabljak sa savremenom političkom istorijom Crne Gore i njenim zvanično izraženim opredeljenjem za očuvanje prirode.

Narodna biblioteka deluje u okviru Centra za kulturu Žabljak. Nalazi se u Ulici Božidara Žugića i deo je sistema COBISS, koji omogućava pretragu bibliotečke građe.

Centar za kulturu organizuje i manifestaciju Dani durmitorske zdrave hrane. Na njoj se predstavljaju proizvodi i jela ovog kraja, među njima mlečni proizvodi i skorup. Takvo okupljanje povezuje gradski kulturni prostor sa stočarskim i poljoprivrednim nasleđem okolnih sela.

Crno jezero nalazi se izvan kompaktnog gradskog centra, u šumskom prostoru pod Međedom. U okolnim Novakovićima čuvaju se nekropole stećaka, srednjovekovnih nadgrobnih spomenika. Jezero približava prirodno okruženje Žabljaka, a nekropole stariju istoriju visoravni. Pojedinačna mesta obrađuje vodič za znamenitosti Žabljaka.

Za izbor obroka nastavite na preporuke gde jesti na Žabljaku, a položaj smeštaja uporedite u vodiču za smeštaj na Žabljaku.