O Kotoru

Kotor se nalazi u jugoistočnom delu Boke Kotorske, pod padinama Lovćena. More ulazi duboko u kopno, a stene se strmo uzdižu iznad grada. Na tom uskom dodiru obale i planine staro jezgro dobilo je približno trouglast oblik, sa bedemima koji prate i podnožje i padinu Svetog Ivana.

Uz severnu stranu jezgra protiče Škurda, dok je Gurdić kraški izvor uz njegovu južnu stranu. Prema moru su riva i luka, odvojene od zidina glavnom saobraćajnicom. Luka i Stari grad nalaze se neposredno jedan uz drugi, pa je pomorski saobraćaj prisutan pred samim istorijskim jezgrom.

Kotor ima sredozemni sezonski obrazac, sa toplim i sušnijim letima i blagim, kišovitijim zimama. Na klimu Boke utiče i blizina planinskog zaleđa.

Veza grada sa kraškim zaleđem vidi se kod Gurdića. Posle obilnih padavina izvor izbacuje velike količine vode u zaliv, a u sušnom periodu morska voda prodire u njegov basen. Izvor uz bedeme zato menja izgled sa količinom vode iz zaleđa.

U srednjem veku Kotor je bio važno trgovačko i umetničko središte jadranske obale. Pomorstvo i razmena robe bili su povezani sa zanatima, a u gradu su delovale škole graditeljstva i ikonopisa. Kamene crkve i palate sačuvane u starom jezgru pripadaju nasleđu grada koji je razvijao i privredu i umetničko stvaralaštvo.

Kotor je tokom srednjovekovne istorije menjao državne okvire, ali je imao i vlastitu gradsku upravu, sa različitim stepenima samostalnosti.

Kotor je 1420. godine došao pod vlast Mletačke republike. Mletačko razdoblje trajalo je više vekova i ostavilo važan trag na odbrambenim i gradskim građevinama. Ipak, bedemi su nastajali i menjali se kroz više istorijskih razdoblja, od ranijih utvrđenja do kasnijih dogradnji.

Njihov obuhvat spaja gradsko jezgro uz more sa utvrđenjem Sveti Ivan na padini. Zidine prate teren umesto da zatvaraju samo prostor kuća uz obalu. Utvrđenje iznad grada i donji bedemi zato pripadaju istoj odbrambenoj celini, čiji se uspon vidi i sa rive.

Zemljotres 1979. godine teško je oštetio istorijske celine i spomenike kotorskog područja. Usledili su sanacija i obnova, uz podršku UNESCO-a. Među oštećenim građevinama bila je i palata Grgurina, sedište Pomorskog muzeja, čija je delatnost bila prekinuta tokom obnove zgrade.

Iste godine Prirodno i kulturno-istorijsko područje Kotora upisano je na UNESCO listu svetske baštine. Područje je šire od Starog grada i obuhvata istorijska naselja, obalu i planinski okvir unutrašnjeg dela zaliva. Njegova vrednost vezana je za odnos prirodnog predela i graditeljskog nasleđa, pa se kotorsko jezgro posmatra zajedno sa okruženjem u kojem je nastalo.

Stari grad ima nepravilnu mrežu uskih ulica koje se otvaraju prema većim i manjim trgovima. Uz glavnu morsku kapiju nalazi se Trg od oružja sa Sat-kulom. Pešački prostor trga i okolnih ulica pripada zbijenom jezgru unutar zidina, odvojenom od saobraćajnice uz obalu.

Kamene palate i crkve građene su i prepravljane u različitim razdobljima. Njihove fasade, portali i dvorišta čuvaju različite graditeljske slojeve unutar malog prostora. Današnji izgled Starog grada nastao je kroz te promene i kasnije obnove.

Dobrota se pruža duž obale uz Kotor. Njena pomorska prošlost vidljiva je u kamenim palatama i kućama porodica vezanih za plovidbu, sa pristaništima uz more. Takav niz obalnih zgrada i naselja razlikuje se od zbijenih trgova i ulica unutar kotorskih bedema.

Muo je naselje pod Vrmcem, na obali prema Prčnju. Razvijao se kao ribarsko mesto u blizini Kotora. Njegove kuće i mali obalni prostori pripadaju drugačijem tipu naselja od gradskog jezgra sa palatama i trgovima.

Škaljari se nadovezuju na Stari grad sa jugozapadne strane. Naseljeni prostor prostire se na padini između kotorskih zidina, obale i okolnih brda. Tu se susreću putevi koji iz Starog grada nastavljaju uz obalu prema Muu i prema zaleđu.

Pomorski muzej Crne Gore u Kotoru koristi baroknu palatu Grgurina. Njegove zbirke čuvaju modele brodova, slike i predmete koji govore o plovidbi i životu Bokelja. Muzej se razvio iz starije zbirke bratovštine Bokeljska mornarica, pa je povezan sa lokalnom zajednicom koja je čuvala pomorsko nasleđe.

Bokeljska mornarica je tradicionalna nevladina pomorska organizacija. Njeni članovi tokom svečanosti nose tradicionalne uniforme i izvode kolo. Običaji vezani za Svetog Tripuna, zaštitnika Kotora, prenose se među generacijama i održavaju vezu između pomorske prošlosti, gradske zajednice i njenih javnih svečanosti.

Gradska galerija predstavlja savremeno likovno stvaralaštvo iz Crne Gore i drugih zemalja. Nalazi se u prizemlju nekadašnjeg ženskog franjevačkog samostana. Izložbe, razgovori i drugi umetnički sadržaji koriste istorijsku zgradu za današnji kulturni program.

Kulturni centar Nikola Đurković organizuje pozorišne predstave, filmske projekcije, književne večeri i gradske manifestacije. Bokeljska noć koristi i prostor zaliva ispred Starog grada, gde prolazi defile ukrašenih barki. Za konkretne datume i mesta održavanja pogledajte zvanični repertoar Kulturnog centra Nikola Đurković.

Katedrala Svetog Tripuna, bedemi i Pomorski muzej nude različite poglede na istoriju Kotora. Dobrota i Muo pokazuju drugačiji razvoj naselja uz more. Vodič kroz znamenitosti Kotora predstavlja pojedinačna mesta u gradu i okolini.

Kada birate obrok, preporuke restorana u Kotoru vode ka konkretnim lokalima. Za noćenje, vodič za smeštaj poredi položaj boravka u gradu i okolnim naseljima.